|
 رويدادهای فرهنگیآتش پارسی: اولين امپراطوری جهان و چالشی برای غرب
آتش پارسی عنوان کتابی است به قلم نويسندهی انگليسی، Tom Holland. آنچه در غرب به عنوان تاريخ باستان شناخته میشود، نبردهای دائمی ميان ايران و يونان بوده است که به پانصد سال پيش از ميلاد مسيح باز میگردد و بازخوانی اتفاقات رخ داده و ريشهيابی آنها و نتايجی که به جا گذاشتهاند. هرودوت که قديمیترين برگههای ثبت شدهی موجود از تاريخ را رقم زده است برای آفرينش آن به سرزمينهای شناخته شده در آن زمان سفر کرده و پای صحبت اين و آن نشسته است تا دريابد در سالهای ٤٨٠ و ٤٩٠ پيش از ميلاد چه رخ داده است و چرا؟ بديهی است که نتيجهی آن داستانی پر از شکوه و حماسه و افتخار و قهرمانی به نفع يونان، سرزمين مادری هرودوت از کار در آيد. هلند از زاويهای ديگر به اين تاريخ مینگرد. او ابتدا از تأسيس سلسلهی هخامنشی در سدهی ٦٠ پيش از ميلاد میگويد و گسترش آن توسط جانشينان کوروش را تا مرزهای مديترانه و افريقا دنبال میکند. همسايه شدن دو تمدن ايران و يونان تبعاتی هم در پی دارد. شورشهای محلی مرزی به نبردهای طولانی و دائمی میانجامد. نويسنده سعی میکند از جانبداری يکسويه به نفع يونان که در تمامی منابع قديمی وجود دارد اجتناب کند و داستان تاريخ را واضح و به دور از آشفتگیهای موجود در منابع روايت کند و تنها در يادداشتهای تکميلی به آنها بپردازد. هلند حتی بدش نمیآيد که هر کجا توالی رويدادهايی که هرودوت نقل کرده است با روايت او نمیخواند، آنها را جرح و تعديل کند، اما اين جابهجايیها را بيان میکند و هدف خود و اثری که اين جابهجايیها در کل روايت ايجاد میکند را توضيح میدهد. آنچه که در طول تاريخ رخ داده است را به سادگی میتوان اينگونه بيان کرد: پيروزیهای پياپی يونانیها حس سلطهجويی و سروری بر شرق را در آنها برانگيخت و طی سالهای متمادی اين تفکر در اروپا و امريکا به ارث رسيده است. هلند معتقد است که شايد لازم باشد پردهها را کنار بزنيم و بار ديگر با نگاهی نو به تاريخ بنگريم. شيرين عبادی و عبدالکريم سروش در بين روشنفکران برتر جهان دو مجلهی FP (آمريکايی) و Prospect (انگليسی)، يک ليست صد نفری از روشنفکران مردمی جهان تهيه میکنند و از خوانندگان خود در خواست میکنند که از ميان اين صد تا، به پنج نفرکه به نظرشان بهترينها هستند رأی بدهند. پس از آن مجلهی FP نام بيست نفر اول را که بيشترين رأی را به خود اختصاص دادهاند همراه با يک بررسی اجمالی آرا در شماره اخير خود چاپ میکند. جالب است بدانيد که نام دو ايرانی هم در بين اين بيست نفر به چشم میخورد؛ شرين عبادی در رديف دوازدهم و عبدالکريم سروش در رديف پانزدهم. شايان ذکر است که آيت الله سيستانی و سيد محمد خاتمی نيز در ليست صد نفری روشنفکران مردمی بودهاند. طبق ادعای FP تعداد رأی دهندگان حدود بيست هزار نفر بوده و اکثر آنها از آمريکای شمالی، انگليس، تعدادی از کشورهای اروپايی و ايران بودهاند. منبع: «کوه سرگردان» تکميلکنندهی سهگانهی سيمين دانشور سيمين دانشور با انتشار رمان کوه سرگردان سهگانهی خود را کامل خواهد کرد. دانشور پيش از آن به ترتيب دو جزء ديگر اين سه گانه با عنوان «جزيره سرگردانی» و «ساربان سرگردان» را در سالهای ١٣٧٢ و ١٣٨٠ به چاپ رسانده بود.
سيمين دانشور با استحکام بخشيدن به موقعيت زن در رمان معروف خود، «سووشون»، مفهوم جديدی از زن را درجزيره سرگردانی و ساربان سرگردان ارائه میکند. دو داستان اخير درواقع به سرگردانی انسان درگذار از ايدئولوژی کنونی خود به ايدئولوژی و زندگی نوين میپردازد. وی در جزيره سرگردانی واقعيات اجتماعی سياسی سالهای ملتهب انقلاب را از ديد يک زن به تصوير میکشد. پس از «سوشون»، شخصيت اصلی داستان حق اعتراض و تعقل را به دست آورده و جايگاه جديدی را در اجتماع پيدا کرده است. وی راوی و ناقد جريانهای دههی انقلاب است. در بخشهای مختلف داستان به بهانههايی گقتگوها و بحثهايی بر سر آرمانها و ايدئولوژیها صورت می گيرد، اما شخصيت اصلی داستان از هيچ يک حمايت جدی به عمل نمیآورد و در يک آشفتگی ناشناخته به سر میبرد. وی همچنان با دو جريان فکری اصلی روبروست، گريز از سنت وبرپايی انقلاب و ديگر انقلابی کردن سنت. در ساربان سرگردان، شخصيت اصلی داستان از جايگاه روايت و نقد بيرون آمده و خود نيز در مقام تجربه قرار میگيرد. او ديگر راوی تاريخ نيست بلکه خود شکل دهنده تاريخ است. علاوه بر آن سيمين دانشور درساربان سرگردان مقام والايی برای انسان در نظر میگيرد و زن را در قالب چهرهای رنج ديده، منعکسکننده مفهوم و معنای انسان میشمارد. سيمين دانشور با انتشار «کوه سرگردان» اين مضمون را کامل میکند و در آن به مفهوم موعود میپردازد. خود او در اين باره میگويد: «در اين جلد من منتظر موعود هستم و رمان در دوران انقلاب می گذرد. من در اين قسمت درباره انقلاب کمتر قضاوتی کردهام. چون اعتقاد دارم برای اين کار بسيار زود است اما برخی ناملايمات و کاستی های واقع گرايانه را نشان دادهام.» کوه سرگردان قرار است درنمايشگاه بينالمللی کتاب سال ١٣٨٥توسط انتشارات خوارزمی عرضه شود. منابع: نوشتن با دوربين
روايت او از آنان اما روايتی متفاوت است. گلستان که رسالت اصلی خود را در اين کتاب مخالفت با «چاخان گويی» میداند، بسياری از چهرههای روشنفکری و هنر معاصر را به بیسوادی و بیهنری متهم میکند. اتهامهايی که البته از سوی ديگران هم بیپاسخ نماند و غوغايی در محافل ادبی و هنری ايران برپا کرده است. ششمين دورهی جايزهی مهرگان ادب ششمين دوره اهدای جوايز کتاب سال مهرگان ادب (پکا) دوازدهم مهرماه برگزار شد. در اين مراسم به نويسندگان برگزيده در حوزههای رمان، داستان کوتاه، داستان بلند، ادبيات کودک و نوجوان و علم جوايزی اهدا شد. در حوزه رمان، هيأت داوران با اکثريت آرا دو رمان «آبیتر از گناه» نوشتهی محمد حسينی و «ماهیها در شب میخوابند» از سودابه اشرفی را به طور مشترک به عنوان بهترين رمان سال برگزيد. در بخش داستان کوتاه دو مجموعه داستان «بگذريم» اثر بهناز علیپور و «هتل مارکوپولو» از خسرو دوامی به عنوان بهترينهای سال ١٣٨٣ انتخاب شدند. «صدای سوخته» از سعيد عباسپور، «کلبهای بالای کوه» از محمد زرين و «گرنيکا» اثر فرشته توانگر بهترين داستانهای بلند بودند. در بخش ادبيات کودک و نوجوان، داوران هيچ اثری را شايستهی دريافت تنديس مهرگان ادب کودک و نوجوان ندانستند اما از «کاخ اژدها» و «راز کوه پرنده» هر دو از آرمان آرين تقدير کردند. در اين دوره مهرگان علم به دو اثر تأليفی تعلق گرفت. يکی برای کتاب «نغيير آب و هوا و اثرات زيست محيطی» نوشتهی نسرين رحيمی و ديگری به «جنگلهای باستانی شمال ايران در آستانهی وداع» به نسريندخت خطيبی، چهرههای سرشناسی چون علی سپانلو، محمد حقوقی، کامران نانی، نصر الله کسراييان، منيرو روانی پور، عمران صلاحی و شهلا لاهيجی در اين مراسم شرکت داشتند. «نامه به سيمين» اجازه انتشار نگرفت «نامه به سيمين» نامهای است ١٢٠ صفحهای از ابراهيم گلستان به سيمين دانشور که حدود ١٥ سال پيش نوشته شده. اين کتاب که از طرف انتشارات اختران به وزارت ارشاد فرستاده شده، پس از گذشت ١ سال، اخيراً خلاف ضوابط نشر اعلام شده است. گلستان در اين نامه به مسايل مختلف تاريخی، اجتماعی و سياسی پرداخته است. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
بالای صفحه